Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Nieuws

Groen licht voor verdere grondige restauratie Lam Godsretabel

09.11.2017
© foto KIK-IRPA, Brussel
© foto KIK-IRPA, Brussel© foto KIK-IRPA, Brussel

Vlaams ministers Bourgeois en Gatz maken bijkomende budgetten vrij te voor een doorgedreven restauratiecampagne
van de onderste binnenpanelen. In 2019 kan deze tweede fase van de restauratie voltooid zijn, net op tijd voor het Van Eyckjaar in 2020.

Doorgedreven behandeling van de buitenluiken

De restauratie startte op 14 september 2012 en werd gegund aan het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK). Al vlug bleek dat de toestand van het schilderij complexer was dan gedacht: grote delen van het schilderij waren door de eeuwen heen overschilderd. Na advies van de internationale expertencommissie werd  in de eerste fase (restauratie buitenluiken, panelen van het gesloten retabel) overgegaan tot een meer doorgedreven behandeling waarbij de originele verflagen van Van Eyck opnieuw werden blootgelegd. Hiervoor werd extra budget vrijgemaakt.

Op 12 oktober 2016 kwamen de gerestaureerde buitenluiken onder internationale belangstelling terug naar de kathedraal. De restauratie mag best ‘adembenemend’ genoemd worden: er is opnieuw diepte te zien in de geschilderde ruimtes, de plooien van de gewaden en hun schaduwen maken de panelen wervelend en het blootgelegde originele coloriet versterkt alleen nog maar het meesterschap van Van Eyck.


Verderzetten van de doorgedreven restauratie

De Kathedrale Kerkfabriek, het KIK en het internationale expertencomité vinden ook een doorgedreven restauratie van de binnenpanelen (fase 2 en 3) wenselijk. De Topstukkenraad gaf op 3 oktober een gunstig advies. Rekening houdend met dat advies en met de mooie resultaten van de doorgedreven restauratie van de buitenpanelen, is de Vlaamse Regering van oordeel dat de binnenpanelen op dezelfde manier gerestaureerd moeten te worden als de buitenpanelen. Het Lam Gods is immers een topstuk met hoge symboolwaarde in Vlaanderen.

Sint-Baafskathedraal © www.lukasweb.be – Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPA, Brussel

Testvenster in het bruin overschilderd gewaad van een knielende apostel. Het testvenster toont de subtiele kleurovergangen en -nuances in het lichtpaarse origineel. Sint-Baafskathedraal © www.lukasweb.be – Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPA, Brussel

 

De onderkant van de binnenluiken (fase 2) en de bovenkant (fase 3) op dezelfde manier restaureren, heeft uiteraard financiële consequenties. De nog resterende budgetten van de initiële subsidie zullen integraal gebruikt worden voor fase 2. Daarnaast is een bijkomende financiering nodig van 150.159,34 euro. Het Fonds Baillet Latour engageert zich voor 20% van deze meeruitgave. Voor de Vlaamse Overheid betekent dit een meerkost van 120.127,47 euro. Vlaams minister-president Geert Bourgeois, bevoegd voor Onroerend Erfgoed, en Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz hebben hun akkoord gegeven: 40% door het Agentschap Onroerend Erfgoed, 40% door de Afdeling Cultureel Erfgoed. Voor de latere fase 3 (restauratie van het bovenste register van de binnenluiken) moeten nieuwe budgetten vrijgemaakt worden. Hiervoor zal een nieuw subsidiedossier ingediend moeten worden door de kerkfabriek.

 

Hefboomproject 2020

De doorgedreven restauratie van fase 2 zou eind 2019 voltooid zijn, net op tijd voor het Van Eyckjaar. 2020 werd immers uitgeroepen tot Van Eyckjaar in Gent met onder meer een tentoonstelling in het MSK en de opening van een nieuw bezoekerscentrum voor het
Lam Godsretabel in de Sint-Baafskathedraal. Beide projecten worden gesubsidieerd door Toerisme Vlaanderen via het hefboomproject Vlaamse meesters.

© foto KIK-IRPA, Brussel

Detail van de kop van het Lam.
De twee paar oren zijn duidelijk zichtbaar. De onderste, kleinere oren zijn origineel.
Ze werden in 1951 ontdekt bij het verwijderen van overschilderingen op het gras.
Sint-Baafskathedraal © www.lukasweb.be – Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPA, Brussel