Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Nieuws

Schetsboeken van Pieter II Verbruggen op de Topstukkenlijst

15.10.2019
Foto: Museum Plantin-Moretus
Foto: Museum Plantin-MoretusFoto: Museum Plantin-Moretus

Drie schetsboeken van de 17de-eeuwse Vlaamse beeldhouwer Pieter II Verbruggen zijn definitief beschermd als Vlaams topstuk. De Vlaamse overheid kocht ze in 2018 aan en gaf ze in langdurige bruikleen aan Museum Plantin-Moretus. Daar vormen ze een belangrijke aanvulling van de collectie beeldhouwerstekeningen. Het gaat om uiterst zeldzame schetsboekjes, die wereldwijd als een curiosum gezien worden. Daarom zijn ze als zeldzaam en onmisbaar erfgoed voor Vlaanderen toegevoegd aan de Topstukkenlijst. 

In 2018 verwierf de Vlaamse overheid drie schetsboeken van Pieter II Verbruggen, telg van een beroemd beeldhouwersgeslacht. Verbruggen gebruikte ze ongetwijfeld tijdens zijn verblijf in Rome tussen 1674 en 1677. Dat is af te leiden uit de dateringen, opschriften en schetsen die erin staan zijn. Deze Romeinse schetsboekjes zijn de enige gekende schetsboeken van een 17de-eeuwse Vlaamse beeldhouwer. Ze hebben een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen en ze vormen een unieke bron voor de verdere studie In 2018 verwierf de Vlaamse overheid drie schetsboeken van Pieter II Verbruggen, telg van een beroemd beeldhouwersgeslacht. Verbruggen gebruikte ze ongetwijfeld tijdens zijn verblijf in Rome tussen 1674 en 1677. Dat is af te leiden uit de dateringen, opschriften en schetsen die erin staan zijn. Deze Romeinse schetsboekjes zijn de enige gekende schetsboeken van een 17de-eeuwse Vlaamse beeldhouwer. Ze hebben een bijzondere waarde voor het collectieve geheugen en ze vormen een unieke bron voor de verdere studie van het oeuvre van deze meester in relatie tot het werk van tijdgenoten. Het zijn uiterst zeldzame schetsboekjes en ze worden wereldwijd als een curiosum gezien.

Het oeuvre van Pieter II Verbruggen en zijn jongere broer Hendrik-Frans kent een sterke invloed van de Italiaanse barok en specifiek van Bernini. Men vermoedt dat Pieter II Verbruggen deze invloeden van zijn Italiëreis heeft meegebracht en ze via de schetsboekjes heeft doorgegeven aan zijn jongere broer Hendrik-Frans. De invloed van Bernini is onder meer te zien in de hoogaltaren die Hendrik voor de Sint-Augustinuskerk te Antwerpen en de Sint-Baafskathedraal in Gent maakte.

De verworven schetsboeken vormen een sterke aanvulling op het type beeldhouwerstekeningen die het creatieproces van beeldhouwers documenteren en die tot de collectie van het Prentenkabinet van het Museum Plantin-Moretus behoren. Ze worden gelinkt aan Antwerpse altaarontwerpen uit de collectie: ontwerpen voor zuilen, frontons, ronde altaarschilderijen of het type engelen die schilderijen helpen torsen. Een 15 à 20-tal tekeningen die naast de schetsboeken in de leeszaal te zien zijn (ruwe schetsen, varianten voor verschillende ontwerpen voor eenzelfde project, afgewerkte en gedateerde tekeningen), illustreren dat.

Over de topstukkenlijst

Het Topstukkendecreet (http://topstukken.be) zorgt voor de bescherming van roerend cultureel erfgoed dat voor de Vlaamse Gemeenschap in Vlaanderen bewaard moet blijven. Het gaat om objecten met een bijzondere archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis.

Op basis van het decreet wordt een Topstukkenlijst van zeldzame en onmisbare voorwerpen en verzamelingen opgesteld. Voor die beschermde voorwerpen gelden speciale beschermingsmaatregelen en uitvoerbeperkingen. Omdat aan het behoud van dit erfgoed groot belang wordt gehecht, is het ook mogelijk er restauratiesubsidies voor aan te vragen.